10-сынып · 3-тоқсан · Мемлекет, соғыс және революциялар тарихынан

Ұлттық мемлекеттіліктің жаңғыртылуы

1986–1997 жылдар

1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы мен қайта құру жылдарындағы ұлттық ояну мемлекеттік дербестікке жол ашты. 1990 жылғы 25 қазанда Мемлекеттік егемендік туралы декларация, 1991 жылғы 16 желтоқсанда Тәуелсіздік туралы Конституциялық заң қабылданды. Кейінгі жылдары тәуелсіз мемлекеттің конституциясы, рәміздері, ұлттық валютасы мен жаңа астанасы пайда болды.

  1. Желтоқсан оқиғасы

    1986 жылғы 16–18 желтоқсанда Алматыда жастар республика басшылығын халықтың пікірінсіз ауыстыруға қарсы алаңға шықты. Наразылық күшпен басылғанымен, ол КСРО-дағы ұлттық бостандық жолындағы алғашқы ашық бой көрсетулердің бірі болды.

  2. Ұлттық ояну

    1989 жылғы 22 қыркүйекте «Қазақ КСР-індегі тілдер туралы» заң қабылданып, қазақ тіліне мемлекеттік тіл мәртебесі берілді. 1990 жылғы сәуірде республикада Президент лауазымы енгізіліп, Жоғарғы Кеңес Н. Ә. Назарбаевты Президент етіп сайлады.

  3. Егемендік декларациясы

    1990 жылғы 25 қазанда Жоғарғы Кеңес Мемлекеттік егемендік туралы декларацияны қабылдады. Онда республика заңдарының үстемдігі, жер мен жер қойнауының халық меншігі екені және өз азаматтығы бекітілді.

  4. Тәуелсіздік жариялануы

    1991 жылғы 1 желтоқсанда алғашқы жалпыхалықтық президент сайлауы өтті, 10 желтоқсанда республика Қазақстан Республикасы деп аталды. 16 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданды, ал 21 желтоқсанда Алматыда ТМД-ны құру туралы декларацияға қол қойылды.

  5. Мемлекеттің атрибуттары

    1992 жылғы 2 наурызда Қазақстан БҰҰ-ға мүше болды, 4 маусымда мемлекеттік Ту мен Елтаңба бекітілді. 1993 жылғы 28 қаңтарда тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституциясы қабылданды, 15 қарашада ұлттық валюта — теңге айналымға енгізілді; 1995 жылғы 30 тамызда референдумда қазіргі Конституция қабылданды.

  6. Жаңа астана

    1997 жылғы желтоқсанда астана Алматыдан Ақмолаға көшірілді, 1998 жылы қала Астана деп аталды. Ұлттық мемлекеттіліктің жаңғыртылуы Алаш қайраткерлері армандаған егемен қазақ мемлекетінің жүзеге асуы болды.

Мемлекеттік егемендік
Мемлекет билігінің өз аумағындағы үстемдігі және сыртқы қатынастардағы дербестігі.
Тәуелсіздік
Мемлекеттің басқа мемлекеттің құрамында болмай, ішкі және сыртқы саясатын толық өзі айқындауы.
Конституциялық заң
Мемлекеттің құрылымы мен негізгі қағидаттары туралы қабылданатын, кәдімгі заңнан жоғары күші бар ерекше заң.
Декларация
Мемлекеттің негізгі мақсаттары мен қағидаттарын салтанатты түрде жариялайтын ресми құжат.

Алматы, Астана

10-сынып