11-сынып · 2-тоқсан · Саяси-құқықтық процестер
Қазақстанның саяси-әлеуметтік және мәдени өміріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі
1995 жылдан бүгінге дейін
Қазақстан халқы Ассамблеясы 1995 жылғы 1 наурызда Президент жарлығымен этносаралық келісімді нығайту үшін консультативтік-кеңесші орган ретінде құрылды. Ол этномәдени бірлестіктердің басын біріктіріп, олардың қоғамдық-саяси өмірге қатысуын қамтамасыз етеді, ал 2007 жылдан бастап конституциялық мәртебеге ие.
Құрылуы
Ассамблея 1995 жылғы 1 наурызда Президент Н. Назарбаевтың жарлығымен құрылды, оның алғашқы сессиясы сол жылы наурызда сол кездегі елорда Алматыда өтті. Алғашында ол «Қазақстан халықтарының Ассамблеясы» деп аталды.
Конституциялық мәртебе
2007 жылғы конституциялық реформа Ассамблеяға конституциялық мәртебе беріп, оны «Қазақстан халқы Ассамблеясы» деп атады; ол Мәжіліске 9 депутат сайлау құқығын алды. 2008 жылы «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» заң қабылданды.
2022 жылғы өзгерістер
2022 жылғы республикалық референдумнан кейін Ассамблеяның Мәжілістегі квотасы алынып тасталды. Енді Президент Сенаттың бес депутатын Қазақстан халқы Ассамблеясының ұсынысы бойынша тағайындайды.
Құрылымы
Ассамблеяның жоғары органы — сессия. 2022 жылдан бастап Ассамблеяны Қазақстан Президенті Қ.-Ж. Тоқаев басқарады, оған дейін төрағасы Н. Назарбаев болды. Облыстарда өңірлік ассамблеялар мен Достық үйлері, республикалық және өңірлік этномәдени бірлестіктер жұмыс істейді.
Мәдени қызметі
Ассамблея этностардың ана тілін, салт-дәстүрін, өнерін сақтауға қолдау көрсетеді және мемлекеттік тілді үйретуге атсалысады. Жексенбілік мектептер, этностардың театрлары, газеттері мен ұжымдары мәдени алуандылықты сақтайды.
Рөлін бағалау
Ассамблея қоғамдық диалог пен медиация алаңы ретінде шиеленістердің алдын алуға көмектеседі. 2016 жылдан бері 1 наурыз Алғыс айту күні ретінде атап өтіледі — бұл қиын жылдары қазақ халқы паналатқан этностардың ризашылығының белгісі.
- Қазақстан халқы Ассамблеясы
- Этносаралық келісімді нығайту мақсатында этномәдени бірлестіктерді біріктіретін, Президент басқаратын конституциялық орган.
- Этномәдени бірлестік
- Белгілі бір этностың тілін, мәдениеті мен дәстүрін сақтау және дамыту үшін құрылған қоғамдық ұйым.
- Қазақстандық бірегейлік
- Этникалық тегіне қарамастан азаматтардың өздерін Қазақстан халқының бір бөлігі ретінде сезінуі.
- Қоғамдық медиация
- Дауды тараптардың келісімімен бейтарап делдалдың көмегімен бейбіт жолмен шешу.
Алматы, Астана