11-сынып · 4-тоқсан · Білім мен ғылымның дамуы

Білім мен ғылымға үлес қосқан менің өлкемнің тұлғалары

Әр өңірдің білім мен ғылымға үлес қосқан өз тұлғалары бар: ағартушылар, мұғалімдер, ғалымдар, өнертапқыштар. Сабақта сен өз өлкеңнен шыққан бір тұлғаны таңдап, оның өмірбаянын, ғылыми немесе педагогикалық еңбегін және туған өңіріне ықпалын нақты деректер негізінде зерттейсің.

  1. Тұлғаны таңдау

    Өз өңіріңнен шыққан немесе сонда еңбек еткен ағартушыны, ғалымды, мұғалімді таңда. Мысалы, Қаныш Сәтбаев пен Әлкей Марғұлан Баянауыл өңірінде, Ыбырай Алтынсарин Қостанай өңірінде, Мұхамеджан Тынышбаев Жетісуда туған.

  2. Музей мен мұрағат

    Өлкетану музейінде тұлғаның жеке заттары, фотосуреттері, қолжазбалары сақталуы мүмкін. Мемлекеттік мұрағатта оның оқуы мен қызметі туралы құжаттар — жеке іс, бұйрықтар, хаттар болады.

  3. Естеліктер жинау

    Тұлғаны білген адамдармен — туыстарымен, шәкірттерімен, әріптестерімен сұхбат жүргіз. Сұрақтарды алдын ала дайында, жауаптарын рұқсат алып жазып ал және кім, қашан айтқанын белгіле.

  4. Еңбектерін талдау

    Кітапханадан тұлғаның кітаптарын, мақалаларын, оқулықтарын тауып, негізгі идеясын анықта. Оның ашқан жаңалығы, негізін қалаған мектебі немесе тәрбиелеген шәкірттері өңір үшін не берді — соны дәлелдермен көрсет.

  5. Деректерді тексеру

    Естелік пен интернеттегі мәліметті құжатпен, ресми басылыммен салыстыр. Даталар мен атаулар әр дереккөзде әртүрлі болса, оны жасырма, айырмашылықты көрсетіп, қайсысы сенімдірек екенін түсіндір.

  6. Нәтижені ұсыну

    Тұлғаның өмір жолының хронологиясын, туған, оқыған, еңбек еткен жерлерінің картасын жаса. Оның есімі берілген көше, мектеп немесе ескерткіш болса, суретке түсіріп, жұмысыңа қос, барлық дереккөздеріңді көрсет.

Өлкетану
Белгілі бір өлкенің табиғатын, тарихын, мәдениеті мен тұлғаларын жан-жақты зерттеу.
Ауызша тарих
Оқиғаға куә болған немесе тұлғаны білген адамдардың естеліктерін жазып алып, дерек ретінде пайдалану әдісі.
Мұрағат
Мемлекеттік мекемелер мен жеке адамдардың құжаттарын сақтайтын және зерттеушілерге ұсынатын мекеме.
Дереккөз
Өткен туралы мәлімет беретін кез келген құжат, зат, жазба немесе естелік.

11-сынып