5-сынып · 1-тоқсан · Қазақстандағы ежелгі адамдардың өмірі

Адамдардың шаруашылық өміріндегі өзгерістер және еңбек құралдарының жетілдірілуі

Мезолит пен неолит: шамамен 12–5 мың жыл бұрын

Мезолитте климат жылынып, ірі аңдар азайды, ал адамдар садақ пен жебені ойлап тапты. Неолитте тасты тегістеу, бұрғылау тәсілдері мен қыш ыдыс пайда болды. Кейбір қауымдар егіншілік пен мал шаруашылығына көшті. Бұл өзгерісті ғалымдар неолиттік төңкеріс деп атайды.

  1. Климаттың өзгеруі

    Мұздықтар шегініп, ауа райы жылынды. Мамонт сияқты ірі аңдар жойылды. Адамдар жылдам қозғалатын ұсақ аңдарды аулауға көшті.

  2. Мезолиттің жаңалығы

    Мезолитте садақ пен жебе ойлап табылды. Адамдар микролиттер — ұсақ тас жүздер жасап, оларды сүйек не ағаш сапқа қондырды. Балық аулау кеңінен тарады.

  3. Неолиттегі жаңа тәсілдер

    Неолитте адамдар тасты тегістеуді, бұрғылауды, аралауды үйренді. Тас балта мен келі жасалды. Сазбалшықтан қыш ыдыс жасап, оны отта күйдірді.

  4. Неолиттік төңкеріс

    Кейбір қауымдар егін егіп, жануарларды қолға үйрете бастады. Адамдар тамақты табиғаттан дайын алмай, өздері өндірді. Бұл — өндіруші шаруашылық.

  5. Қазақстандағы неолит

    Солтүстік Қазақстанда Атбасар мәдениеті, Торғай өңірінде Маханжар мәдениеті, Арал маңында Келтеминар мәдениеті тараған. Келтеминарлықтар аң аулап, балық ұстады.

  6. Маңызы

    Тамақ қоры сенімді бола бастады. Адамдар бір жерде ұзағырақ тұрып, тұрақты қоныстар сала бастады.

Микролит
Сүйек немесе ағаш сапқа қондырылған ұсақ тас жүз.
Неолиттік төңкеріс
Аңшылық пен терімшіліктен егіншілік пен мал шаруашылығына көшу.
Өндіруші шаруашылық
Адамдар тамақты өздері өндіретін шаруашылық: егіншілік пен мал шаруашылығы.

Атбасар, Арал теңізі, Торғай өңірі

5-сынып