5-сынып · 1-тоқсан · Қазақстандағы ежелгі адамдардың өмірі
Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттері
Қола дәуірі: б.з.д. XVIII–VIII ғасырлар
Андронов мәдениеті — қола дәуірінде Қазақстанның барлық дерлік аумағына тараған тайпалардың мәдениеті. Олар мал өсіріп, егін екті, металл балқытты. Кейінгі қола дәуірінде Орталық Қазақстанда Беғазы-Дәндібай мәдениеті қалыптасты. Ол ірі тас кесенелерімен белгілі.
Атауы қайдан шыққан
Андронов мәдениеті Ресейдегі Ачинск қаласы маңындағы Андроново ауылының атымен аталған. Осы мәдениеттің ескерткіштері алғаш сол жерден табылған.
Андроновтықтардың тұрмысы
Андроновтықтар өзен жағасында жертөле үйлерден тұратын қоныстарда өмір сүрді. Олар сиыр, қой, жылқы өсірді, егін екті, мыс пен қола балқытты.
Жерлеу салты мен ыдыстары
Өлгендерді тас жәшіктерге жерлеп, үстіне тас қоршау жасады. Қыш ыдыстарын үшбұрыш, ирек сияқты геометриялық өрнектермен әшекейледі.
Қазақстандағы ескерткіштері
Андронов мәдениетінің ескерткіштері Қазақстанның көп өңірінен табылды. Орталық Қазақстандағы Атасу қонысы, Ақтөбе өңіріндегі Тасты-Бұтақ қорымы солардың қатарында.
Беғазы-Дәндібай мәдениеті
Кейінгі қола дәуірінде, б.з.д. XII–VIII ғасырларда Орталық Қазақстанда Беғазы-Дәндібай мәдениеті болды. Ол Беғазы және Дәндібай қорымдарының атымен аталған. Оны ғалым Әлкей Марғұлан зерттеді.
Тас кесенелер
Беғазыда ірі тас тақталардан салынған кесенелер сақталған. Оларда тайпа көсемдері мен ақсүйектер жерленген. Бұл мәдениет қола дәуірі мен сақтар заманының арасын жалғайды.
- Археологиялық мәдениет
- Бір уақытқа және бір аумаққа жататын, ұқсас ескерткіштер мен бұйымдар тобы.
- Тас жәшік
- Жерге тік қойылған тас тақталардан құралған мола.
- Кесене
- Белгілі адамның қабірі үстіне салынған құрылыс.
Беғазы, Атасу қонысы, Сарыарқа