5-сынып · 2-тоқсан · Ежелгі көшпелілер өмірі
Ежелгі көшпелілердің материалдық мәдениеті
б.з.д. VIII–III ғасырлар
Материалдық мәдениет — адамдардың қолымен жасаған заттары: баспана, киім, ыдыс, қару және әшекей. Ерте көшпелілер көшуге ыңғайлы үйлер мен арбаларды пайдаланды. Олардың бұйымдарында жануар бейнелері жиі кездеседі — бұл аң стилі деп аталады.
Баспана
Көшпелілердің үйі тез жиналып, тез тігілуі керек болды. Ежелгі грек авторлары көшпелілердің киізбен жабылған арбадағы үйлері туралы жазған. Кейін жиналмалы киіз үй пайда болды.
Киім
Киімді жүн, киіз, былғары және теріден тікті. Ер адамдар шалбар, белдік және етік киді. Мұндай киім атпен жүруге ыңғайлы болды.
Ыдыс-аяқ
Көшпелілер сынбайтын ағаш және былғары ыдыстарды көп қолданды. Үлкен қола қазандарда ас пісірді. Қыш ыдыстар да болды.
Қару және ат әбзелі
Жауынгер садақ, жебе, ақинак пен айбалта ұстады. Атқа ер-тұрман мен сулық салды. Ат әбзелдері әдемі әшекейленді.
Аң стилі
Шеберлер бұғы, арқар, қар барысы, бүркіт бейнелерін жасады. Олар әшекейде, қаруда, ыдыста кездеседі. Шілікті қорғанынан табылған алтын бұғы бейнелері әйгілі.
Берелдің құпиясы
Алтайдағы Берел қорғандарының ішін мұз басып қалған. Сондықтан онда ағаш, киіз, былғары бұйымдар жақсы сақталған. Олар көшпелілердің тұрмысын көз алдымызға әкеледі.
- Материалдық мәдениет
- Адамдар жасаған заттар: баспана, киім, ыдыс, құрал, қару, әшекей.
- Аң стилі
- Бұйымдарды жануар бейнелерімен безендіретін ежелгі көшпелілердің өнері.
- Киіз үй
- Ағаш сүйегі киізбен жабылатын, тез жиналып тігілетін көшпелілер баспанасы.
Берел қорғандары, Шілікті, Жетісу