5-сынып · 3-тоқсан · Сақтар

Берел қорғандары

б.з.д. IV–III ғасырлар

Берел — Шығыс Қазақстандағы Алтай тауларында орналасқан ежелгі қорым. Мұнда сақ ақсүйектерімен бірге жылқылар әбзелдерімен жерленген. Мәңгі тоңның арқасында ағаш, киіз және былғары бұйымдар жақсы сақталған.

  1. Қорым қайда

    Берел қорымы Алтай тауларында, Бұқтырма өзенінің алқабында орналасқан. Бұл — Шығыс Қазақстан облысының Катонқарағай ауданы. Мұнда ондаған қорған бар.

  2. Алғашқы зерттеу

    1865 жылы ғалым Василий Радлов Берелдің ең үлкен қорғанын қазды. Ол ішінен жылқылардың сүйектерін тапты.

  3. Мәңгі тоң

    1998 жылы Зейнолла Самашев бастаған археологтар 11-қорғанды зерттеді. Қорған ішінде мұз — мәңгі тоң пайда болған. Сол себепті ағаш, киіз, былғары және жылқылардың денесі көп ғасыр бойы бұзылмаған.

  4. Жылқылар мен әбзелдер

    11-қорғанға 13 жылқы әбзелдерімен бірге жерленген. Олардың ер-тұрманы, жүгені жұқа алтын қаңылтырмен қапталған ағаш әшекейлермен безендірілген. Кейбір жылқылардың басына мүйізді бетперде кигізілген.

  5. Жерлеу бөлмесі

    Жерлеу бөлмесі балқарағай бөренелерінен салынған. Ішінде ағаштан ойылған табытта ер адам мен әйел жерленген.

  6. Олжалар не айтады

    Олжалар сақтардың шебер ағаш ұсталары мен зергерлері болғанын көрсетеді. Жылқы сақтар үшін ең қымбат жануар болған. Олар о дүниеде де жылқы иесіне серік болады деп сенген.

Жылқы әбзелдері
Жылқыны мінуге және басқаруға арналған жабдықтар: ер-тұрман, жүген, ауыздық.
Мәңгі тоң
Жыл бойы ерімейтін мұздаған жер қабаты. Ол ежелгі заттарды бұзылудан сақтайды.
Қорым
Ежелгі адамдар жерленген, бірнеше қорғаннан тұратын орын.

Берел қорғандары, Алтай

5-сынып