5-сынып · 3-тоқсан · Сақтар

Сақ патшайымы Томирис

б.з.д. 530 жыл

Томирис — массагет тайпаларының патшайымы. Ол туралы ежелгі грек тарихшысы Геродот жазып қалдырған. Б.з.д. 530 жылы Томирис бастаған массагеттер парсы патшасы Кирдің әскерін талқандады.

  1. Деректің авторы

    Томирис туралы мәліметті грек тарихшысы Геродот жазған. Ол б.з.д. V ғасырда өмір сүрген, оны «тарих атасы» деп атайды. Геродот массагеттер Каспий теңізінен шығысқа қарай өмір сүрді деп жазды.

  2. Массагеттер

    Массагеттер — сақ тайпаларының бір бөлігі. Олар атпен де, жаяу да соғысқан, қару мен әшекейге қола мен алтын пайдаланған. Геродоттың жазуынша, олар Күнге табынып, оған жылқы құрбандыққа шалған.

  3. Кирдің ұсынысы

    Күйеуі қайтыс болған соң елді Томирис басқарды. Парсы патшасы Кир оған үйленгісі келетінін айтты. Томирис Кирдің шын мақсаты — оның елін басып алу екенін түсініп, бас тартты.

  4. Кирдің айласы

    Кир әскері өзеннен өтіп, массагеттер жеріне кірді. Парсылар лагерьде шарап пен тамақ қалдырды. Массагеттер шарапты ішіп ұйықтап қалғанда, парсылар оларға шабуыл жасап, Томиристің ұлы Спаргаписті тұтқынға алды.

  5. Шешуші шайқас

    Томирис барлық әскерін жинап, Кирге қарсы шықты. Геродот бұл шайқасты өте қатал болды деп жазды. Парсы әскерінің көбі қырылып, Кирдің өзі қаза тапты.

  6. Маңызы

    Томирис туған жерін қорғаған батыл билеуші ретінде тарихта қалды. Оның жеңісі сақтардың сол заманның ең күшті мемлекетіне қарсы тұра алғанын көрсетеді.

Массагеттер
Каспий мен Арал маңын мекендеген сақ тайпаларының бірлестігі.
Парсы мемлекеті
Кир негізін қалаған, Иран жерінде пайда болған ежелгі ірі мемлекет.
Жазба дерек
Өткен оқиғалар туралы ежелгі авторлар жазып қалдырған мәтін.

Арал теңізі, Сыр бойы, Каспий теңізі

5-сынып