5-сынып · 3-тоқсан · Үйсіндер мен қаңлылар
Қаңлылардың қалалық мәдениетінің дамуы
б.з.д. II ғасыр – б.з. V ғасыры
Қаңлылар Сырдарияның орта ағысын, Қаратау бөктерін және Ташкент алқабын мекендеген. Өзен бойында олар қамалмен қоршалған қалалар мен қоныстар салған. Суармалы егіншілік, қолөнер және Ұлы Жібек жолындағы сауда қала мәдениетінің дамуына жол ашты.
Қаңлылардың жері
Қаңлылар Сырдарияның орта ағысында, Арыс өзені мен Қаратау бөктерінде, Ташкент алқабында өмір сүрді. Өзендер мен тау бұлақтары егіншілікке қолайлы болды.
Суармалы егіншілік
Қаңлылар өзеннен арықтар қазып, егістікті суарды. Олар бидай, арпа, тары өсірді. Егіншілер бір орында тұрақты өмір сүріп, үйлер мен қоныстар салды.
Қалалар қалай салынды
Қалалар биік дуалмен және мұнаралармен қоршалды. Қаланың ортасындағы бекіністе билеуші тұрды. Үйлер мен қабырғалар шикі кірпіштен және пахсадан салынды.
Белгілі қалашықтар
Отырар алқабында Көкмардан қалашығы, Түркістандағы Күлтөбе қалашығы — қаңлы дәуірінің ескерткіштері. Күлтөбеден соғды жазуы бар кірпіштер табылды.
Қолөнер
Қалаларда құмырашылар, ұсталар, зергерлер жұмыс істеді. Қыш ыдыстардың тұтқалары қошқар сияқты жануарлардың бастары түрінде жасалған.
Ұлы Жібек жолы
Б.з.д. II ғасырда Қытайдан батысқа қарай Ұлы Жібек жолы қалыптаса бастады. Ол қаңлылардың жері арқылы өтті. Сауда керуендері қалалардың байып, өсуіне көмектесті.
- Суармалы егіншілік
- Егістікке арықтар арқылы өзен суын жеткізіп, егін өсіру.
- Қалашық
- Ежелгі қаланың бүгінге дейін жеткен орны, қираған қабырғалары мен төбелері.
- Ұлы Жібек жолы
- Қытайдан Жерорта теңізіне дейін созылған ежелгі сауда жолы.
Сыр бойы, Отырар, Түркістан, Ташкент