5-сынып · 3-тоқсан · Үйсіндер мен қаңлылар

Қаңлылардың қоғамдық құрылысы

б.з.д. II ғасыр – б.з. V ғасыры

Қаңлы мемлекетін патша басқарған, оған бес кіші иелік бағынған. Қытай тарихшылары Сыма Цянь мен Бань Гу қаңлылардың күші мен халқы туралы жазып қалдырды. Жерлеу орындарындағы заттардың айырмашылығы қоғамның бай және кедей топтарға бөлінгенін көрсетеді.

  1. Сыма Цянь не жазды

    Сыма Цянь қаңлыларды Ферғананың (Даюаньның) солтүстік-батысында тұратын көшпелі ел деп жазды. Оның мәліметінше, қаңлылардың 80–90 мың садақшы жауынгері болған.

  2. Бань Гу не жазды

    «Хань әулетінің тарихында» қаңлылар 600 мыңға жуық адам деп көрсетілген. Қаңлы патшасының қыстық ордасы болған, жазда ол жайлауға көшкен.

  3. Патша және иеліктер

    Мемлекетті патша басқарды. Оған бес кіші иелік бағынды, әрқайсысын жеке билеуші басқарды. Бұл қаңлылардың бірнеше жерді біріктірген ірі мемлекет болғанын көрсетеді.

  4. Қоғамдағы топтар

    Қоғамның басында патша мен ақсүйектер тұрды. Олардан кейін әскербасылар мен жауынгерлер болды. Халықтың көбі — малшылар, егіншілер және қолөнершілер.

  5. Археология не айтады

    Бай адамдардың қабірлерінен алтын әшекейлер мен қару-жарақ табылады. Қарапайым адамдардың қабірінде тек бірнеше қыш ыдыс болады. Бұл қоғамдық жіктелудің дәлелі.

  6. Көршілерімен қатынасы

    Қаңлылар үйсіндермен, ғұндармен, Қытаймен және Соғдымен байланыс жасады. Олар Ұлы Жібек жолындағы саудаға қатысып, елшілер алмасып тұрды.

Қоғамдық жіктелу
Қоғамның байлығы мен билігі әртүрлі топтарға бөлінуі.
Иелік
Жеке билеуші басқарған, бірақ үлкен мемлекетке бағынған жер.
Ақсүйектер
Қоғамдағы ең бай әрі ықпалды, билікке жақын адамдар тобы.

Сыр бойы, Қаратау, Отырар

5-сынып