5-сынып · 4-тоқсан · Ғұндар
Ғұндардың көрші мемлекеттермен қарым-қатынастары
б.з.д. III–I ғасырлар
Ғұндардың ең күшті көршісі Қытай болды. Ғұн шабуылдарынан қорғану үшін Қытай Ұлы қорғанды салды. Ғұндар Хань әулетімен соғысты, бірақ бейбіт шарттар да жасады. Олар Жетісудағы үйсіндермен және Сыр бойындағы қаңлылармен де байланыста болды.
Ұлы Қытай қорғаны
Көшпелілердің шабуылынан қорғану үшін Цинь Шихуанди б.з.д. III ғасырда бөлек қабырғаларды бір қорғанға жалғатты. Кейін Хань әулеті қорғанды батысқа қарай ұзартты.
Байдэн шайқасы
Б.з.д. 200 жылы Мөде Байдэн маңында Хань императоры Лю Банның әскерін қоршап алды. Император қоршаудан әрең құтылды.
Бейбіт шарттар
Осыдан кейін Хань мен ғұндар «бейбітшілік пен туыстық» шартын жасасты. Қытай ғұндарға жібек, күріш, шарап жіберіп, ханшайымдарын шаньюйге ұзатып отырды.
Үйсіндер мен қаңлылар
Ғұндар Жетісудағы үйсіндермен және Сыр бойындағы қаңлылармен көрші болды. Хань әулеті үйсіндерді ғұндарға қарсы одақтас етуге тырысты.
Чжичжи шаньюй
Ұзақ соғыстар ғұндарды әлсіретіп, олар бөлінді. Чжичжи шаньюй батысқа, қаңлыларға көшіп, Талас өзенінің бойында бекініс салды. Б.з.д. 36 жылы ол қытай әскерімен шайқаста қаза тапты.
Маңызы
Ғұндармен күрес Қытайды батыс елдеріне жол іздеуге итермеледі. Хань елшісі Чжан Цянь ғұндарға қарсы одақтас іздеп, Орта Азияға сапар шекті. Бұл Ұлы Жібек жолының ашылуына көмектесті.
- Хань әулеті
- Б.з.д. 206 жылдан б.з. 220 жылына дейін Қытайды билеген әулет.
- Ұлы Қытай қорғаны
- Қытайдың солтүстік шекарасы бойымен салынған ұзын қорғаныс қабырғасы.
- Елші
- Бір елдің басқа елге келіссөз жүргізу үшін жіберген өкілі.
Юймэнь қақпасы, Тараз, Жетісу, Сыр бойы