5-сынып · 4-тоқсан · Ғұндар
Аттила және оның жаулаушылық жорықтары
434–453 жылдар
Аттила 434–453 жылдары Еуропадағы ғұндардың билеушісі болды. Ол Шығыс Рим империясын алым төлеуге мәжбүр етіп, Галлия мен Италияға жорық жасады. 451 жылы Каталаун шайқасы болды. Аттила қайтыс болған соң оның державасы тез ыдырады.
Билікке келуі
Аттила 434 жылы ағасы Бледамен бірге ғұндардың билеушісі болды. 445 жылдан бастап ол елді жалғыз басқарды.
Ғұн державасы
Державаның орталығы Паннонияда, қазіргі Венгрия жерінде болды. Аттилаға көптеген герман және басқа тайпалар бағынды. Державаның шығыс шеті Еділ даласына дейін жетті деп саналады.
Шығыс Римге жорықтар
Аттила Балқан түбегіне бірнеше рет жорық жасады. Шығыс Рим империясы ғұндарға жыл сайын алтынмен алым төлеуге мәжбүр болды.
Каталаун шайқасы
451 жылы Аттила Галлияға, қазіргі Франция жеріне басып кірді. Каталаун даласында оған қарсы Рим қолбасшысы Аэций мен вестготтардың біріккен әскері шықты. Шайқаста ешкім анық жеңбеді, бірақ Аттила кейін шегінді.
Италия жорығы және өлімі
452 жылы Аттила Италияға жорық жасап, бірнеше қаланы алды. 453 жылы ол кенеттен қайтыс болды. Көп ұзамай ғұн державасы ыдырап кетті.
Ежелгі авторлардың бағасы
Аттиланың ордасында болған Приск оны қарапайым киінетін, ағаш ыдыстан ас ішетін билеуші ретінде сипаттады. Гот тарихшысы Иордан оны қаһарлы жаулаушы деп жазды. Еуропада оны «Құдайдың қамшысы» деп атаған.
- Алым
- Әлсіз елдің күшті елге бейбітшілік үшін төлейтін төлемі.
- Паннония
- Дунай өзені бойындағы, қазіргі Венгрия жеріндегі өлке; Аттила державасының орталығы.
- «Құдайдың қамшысы»
- Еуропалықтардың Аттилаға берген атауы. Олар оның жорықтарын Құдайдың жазасы деп санады.
Еділ бойы