5-сынып · 4-тоқсан · Сарматтар
Сарматтардың қоғамдық құрылысы мен шаруашылық өмірі
б.з.д. VII ғасыр – б.з. IV ғасыры
Сарматтар — Батыс Қазақстан мен Еділ бойы даласында өмір сүрген ежелгі көшпелі тайпалар. Олардың ата-бабаларын грек тарихшысы Геродот савроматтар деп атаған. Сарматтар мал өсірді, ал әйелдер қоғамда ерекше құрметке ие болды.
Мекені
Сарматтар Жайық пен Елек өзендерінің бойында, Еділ мен Оңтүстік Орал даласында көшіп жүрді. Ерте кезеңде олар савроматтар деп аталды.
Шаруашылығы
Сарматтардың негізгі кәсібі — көшпелі мал шаруашылығы. Олар жылқы, қой, ірі қара өсірді. Мүлкін арбаға тиеп, жайылымнан жайылымға көшті.
Қолөнері
Сармат шеберлері темір семсер мен жебе ұштарын соқты, қыш ыдыс жасады. Алтын әшекейлерді аңдардың бейнесімен безендірді.
Әйелдердің орны
Геродоттың жазуынша, савромат әйелдері атқа мініп, аң аулаған және ерлермен бірге соғысқа шыққан. Бұл — сармат қоғамының басты ерекшелігі.
Абыз әйелдер
Қорғандардан қаруы бар әйелдердің және абыз әйелдердің жерлеулері табылған. Олардың қасына тастан жасалған құрбандық үстелдері қойылған. Бұл әйелдердің қоғамда жоғары орын алғанын көрсетеді.
Ескерткіштері
Сармат қорғандары Батыс Қазақстанда, Жайық пен Елек бойында көп кездеседі. Орынбор облысындағы Филипповка қорғандарынан алтынмен қапталған бұғы мүсіндері табылған.
- Савроматтар
- Геродот атаған тайпалар; ерте кезеңдегі сарматтар.
- Құрбандық үстелі
- Ғұрып кезінде от жағуға немесе құрбандық шалуға арналған тас тағаны.
- Қорған
- Жерленген адамның үстіне үйілген топырақ немесе тас төбе.
Жайық бойы, Ақтөбе