5-сынып · 4-тоқсан · Сарматтар
Сарматтардың саяси тарихы
б.з.д. IV ғасыр – б.з. IV ғасыры
Б.з.д. IV–III ғасырларда сарматтар Жайық пен Еділ бойынан батысқа жылжып, Қара теңіз маңындағы скифтерді ығыстырды. Олар бірнеше тайпалық одаққа бөлініп, грек қалаларымен және Рим империясымен байланыс жасады. IV ғасырда ғұндардың соққысынан кейін сармат одақтары әлсіреді.
Батысқа жылжуы
Б.з.д. IV–III ғасырларда сарматтар Жайық пен Еділ бойынан батысқа қарай жылжыды. Олар Дон өзенінен өтіп, Қара теңіз маңындағы скифтерді ығыстырды.
Тайпалық одақтар
Сарматтар бірнеше тайпалық одаққа бөлінді: аорстар, сирактар, роксоландар, языгтар. Кейін олардың ішінде аландар күшейді.
Аорстар
Аорстар Еділ бойы мен Каспий маңындағы кең далада көшті. Грек ғалымы Страбонның жазуынша, олар Каспий теңізінің жағалауымен өтетін сауда жолын бақылаған.
Грек қалаларымен байланыс
Сарматтар Қара теңіз жағалауындағы грек қалаларымен және Боспор патшалығымен сауда жасады. Олар кейде одақтас болып, кейде соғысты.
Риммен қарым-қатынас
Б.з. I–II ғасырларында сармат атты әскерлері Рим империясының Дунай бойындағы жерлеріне шабуыл жасады. Сауытты сармат салт аттылары Еуропада даңқты болды.
Әлсіреуі
IV ғасырда шығыстан келген ғұндар аландарды талқандады. Сармат тайпаларының бір бөлігі ғұндарға қосылды, енді бір бөлігі Еуропаға кетті.
- Тайпалық одақ
- Бірнеше туыс тайпаның бір көсемге бағынып бірігуі.
- Боспор патшалығы
- Қара теңіздің солтүстік жағалауындағы ежелгі грек мемлекеті.
- Сауытты салт атты
- Өзі де, аты да темір сауытпен қорғалған ауыр қаруланған атты жауынгер.
Еділ бойы, Жайық бойы, Каспий теңізі