5-сынып · 4-тоқсан · Ежелгі Қазақстан тарихына шолу
Ежелгі Қазақстанға саяхат
Тас дәуірінен б.з. V ғасырына дейін
Бұл сабақта ежелгі Қазақстан тарихын бір саяхатқа жинаймыз: тас дәуірінен қола және ерте темір дәуіріне дейін, сақтардан ғұндарға дейін. Әр дәуірдің өз құралдары, кәсібі және ескерткіштері бар. Оларды уақыт ретімен орналастыру хронология деп аталады.
Тас дәуірі
Қазақстандағы ең көне тұрақтар — Қаратаудағы Бөріқазған мен Тәңірқазған. Алғашқы адамдар тастан құрал жасап, аң аулап, жеміс-жидек терді.
Ботай
Солтүстік Қазақстандағы Ботай қонысының тұрғындары шамамен 5,5 мың жыл бұрын жылқыны қолға үйретті. Олар жылқы етін жеп, сүтін пайдаланды.
Қола дәуірі
Андронов мәдениетінің адамдары мыс пен қалайыдан қола балқытты, мал өсіріп, егін екті. Беғазы-Дәндібай мәдениеті Сарыарқадағы зәулім тас кесенелерімен белгілі.
Жартас суреттері
Таңбалы шатқалындағы суреттер ежелгі адамдардың наным-сенімі туралы айтады. Бұл ескерткіш ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген.
Сақтар
Ерте темір дәуірінде сақтар көшпелі мал шаруашылығын дамытты. Есік қорғанынан «Алтын адам», Алтайдағы Берелден патша жерлеулері табылды.
Үйсіндерден ғұндарға дейін
Б.з.д. соңғы ғасырларда Жетісуда үйсіндер, Сыр бойында қаңлылар, батыста сарматтар өмір сүрді. Ғұндардың батысқа көшуі Еуразия халықтарын қозғалысқа келтірді.
- Хронология
- Тарихи оқиғалар мен ескерткіштерді уақыт ретімен орналастыру.
- Дәуір
- Тарихтағы ортақ белгілері бар ұзақ кезең, мысалы тас, қола, темір дәуірі.
- Археологиялық ескерткіш
- Ежелгі адамдардан қалған тұрақ, қоныс, қорған, жартас суреті сияқты нысан.
Есік қорғаны, Ботай қонысы, Бөріқазған мен Тәңірқазған, Таңбалы, Беғазы, Берел қорғандары