6-сынып · 1-тоқсан · VI–IX ғасырлардағы Қазақстан

Оғыз мемлекеті

IX–XI ғасырлар

IX ғасырда оғыздар Сырдарияның төменгі ағысы мен Арал маңын мекендеп, өз мемлекетін құрды. Оның орталығы — Янгикент (Жанкент) қаласы. XI ғасырда қыпшақтардың шабуылынан мемлекет құлап, оғыздардың бір бөлігі батысқа көшіп кетті.

  1. Пайда болуы

    IX ғасырда оғыздар Жетісудан Сырдария мен Арал өңіріне көшті. Олар қарлұқтар және қимақтармен бірге осы жердегі печенегтерді ығыстырып шығарды.

  2. Астанасы

    Мемлекеттің орталығы — Сырдарияның төменгі ағысындағы Янгикент қаласы. Араб авторлары оны «Жаңа қала» деп атады.

  3. Басқаруы

    Елді жабғу басқарды. Оның мұрагері инал, ал әскербасы сүбашы деп аталды.

  4. Шаруашылығы

    Оғыздардың көбі мал бақты, бір бөлігі қалаларда тұрып, егін екті. Олар Хорезммен және Еділ бойындағы елдермен сауда жасады.

  5. Деректер

    922 жылы араб елшілігінің хатшысы Ибн Фадлан оғыздар жерінен өтті. Ол оғыздардың тұрмысы мен салт-дәстүрін сипаттап жазды.

  6. Құлауы

    XI ғасырда оғыздар қыпшақтардан жеңілді. Олардың бір бөлігі Иран мен Кіші Азияға барды, ол жерде оғыздан шыққан Селжұқ әулеті ірі мемлекет құрды.

Янгикент
«Жаңа қала» — Сырдарияның төменгі ағысындағы Оғыз мемлекетінің орталығы.
Жабғу
Оғыз мемлекетінің жоғарғы билеушісінің атағы.
Сүбашы
Оғыздардағы әскербасы, жабғудың әскерін басқарған адам.

Жанкент, Сыр бойы, Арал теңізі

6-сынып