6-сынып · 2-тоқсан · X ғасыр – XIII ғасырдың басындағы Қазақстан
Халықаралық байланыстардың дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөлі
X ғасыр – XIII ғасырдың басы
Ұлы Жібек жолы — Қытайды Орта Азия, Иран және Еуропа елдерімен жалғаған керуен жолдарының желісі. Оның маңызды бөлігі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан арқылы өтті. Бұл жолмен тек тауар емес, елшілер, діндер, білім мен жаңалықтар да тарады.
Пайда болуы
Жол б.з.д. II ғасырда қалыптаса бастады. Ол кезде Қытай елшісі Чжан Цянь батыс елдеріне сапар шекті. «Жібек жолы» атауын 1877 жылы неміс ғалымы Фердинанд Рихтгофен ұсынды.
Қазақстандағы бағыттар
Керуендер Қытайдан Жетісу арқылы (Қайалық, Талғар) Шу өңіріне, одан Тараз, Испиджаб (Сайрам), Отырарға өтті. Ары қарай жол Сырдария бойымен Арал мен Еділге қарай кетті.
Сауда
Қытайдан жібек, фарфор, қағаз әкелінді. Далалықтар жылқы, қой, тері, киіз ұсынды. Батыстан шыны бұйымдар мен дәмдеуіштер келді.
Елшілік байланыстар
Жолмен билеушілердің елшілері жүріп, хат-хабар мен сыйлықтар жеткізді. Мемлекеттер бір-бірімен келісімдер жасасты. Саудагерлер мен саяхатшылар басқа елдер туралы мәлімет таратты.
Діндер мен білім
Жібек жолымен буддизм, христиандық, манихейлік және ислам тарады. Қағаз жасау, жаңа дақылдар мен ғылыми білім бір елден екінші елге жетті.
Бүгінгі маңызы
2014 жылы «Жібек жолы: Чаньань – Тянь-Шань дәлізіндегі жолдар желісі» ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енді. Оған Қазақстандағы сегіз ескерткіш кірді, олардың ішінде Қайалық, Талғар, Ақыртас бар.
- Керуен
- Жүк артылған түйелері мен аттарымен бірге жол жүретін саудагерлер тобы.
- Керуен-сарай
- Керуендер түнейтін, демалатын және тауар сақтайтын жол бойындағы қонақүй.
- Елші
- Бір елдің билеушісінің атынан басқа елге жіберілген өкіл.
Тараз, Отырар, Сайрам (Испиджаб), Қайалық