6-сынып · 2-тоқсан · Өлкетану
Мәдени-тарихи дәстүрді сақтаушылар: өлкенің ұлттық қолөнері
Әр өлкеде ата-бабадан келе жатқан қолөнерді сақтап отырған шеберлер бар. Олардың бұйымдарын материалы, жасалу тәсілі, ою-өрнегі және қолданылуы арқылы зерттеуге болады. Бұл сабақта өз ауылыңның немесе қалаңның қолөнер шеберлерін қалай зерттейтініңді үйренесің.
Қолөнер түрлері
Қазақтың ұлттық қолөнеріне зергерлік, ұсталық, ағаш ұқсату, киіз басу, кілем тоқу, тері илеу жатады. Әр өңірде өзіне тән бұйымдар мен ою-өрнектер бар.
Неден бастау керек
Алдымен өлкетану немесе мектеп музейіне бар. Кітапханадан өлке туралы кітаптар мен газет мақалаларын ізде. Ата-әжеңнен ауылдағы шеберлер туралы сұра.
Шебермен сұхбат
Сұрақтарды алдын ала жаз: шебер өнерді кімнен үйренді, қандай материал мен құрал қолданады, бір бұйымды қанша уақытта жасайды. Сурет пен бейнеге түсірер алдында міндетті түрде рұқсат сұра.
Бұйымды зерттеу
Бұйымның неден жасалғанын, қалай жасалғанын және не үшін қолданылғанын анықта. Ою-өрнегіне назар аудар: қошқармүйіз, түйетабан, құсқанат сияқты өрнектердің өз мағынасы бар.
Деректерді тексеру
Бір адамның сөзін басқа деректермен салыстыр: музейдегі жазбамен, кітаппен, басқа шебердің әңгімесімен. Шебердің аты-жөнін, жасын, сұхбат күнін дәл жазып ал.
Нәтижесі
Жиған деректеріңнен «Өлкеміздің шеберлері» атты көрме, презентация немесе шағын каталог жаса. Осылай сен дәстүрді сақтауға өз үлесіңді қосасың.
- Қолөнер
- Қол еңбегімен және қарапайым құралдармен бұйым жасау өнері.
- Шебер
- Өз ісін жетік меңгерген, бұйымды сапалы әрі әдемі жасайтын адам.
- Ою-өрнек
- Бұйымды әшекейлейтін қайталанатын сызықтар мен бейнелер.
- Сұхбат
- Алдын ала дайындалған сұрақтар бойынша адаммен әңгімелесу.