6-сынып · 3-тоқсан · XIII–XV ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан
Қазақстандағы моңғол шапқыншылығы
1218–1220 жылдар
1218 жылы Отырар билеушісі Қайыр хан моңғолдардың сауда керуенін қырып тастады. Бұл Шыңғыс ханның Хорезмшах мемлекетіне жорығына сылтау болды. 1219 жылдың күзінде моңғолдар Отырарды қоршады, қала алты ай бойы ерлікпен қорғанды.
Жетісуды алу
1218 жылы моңғол қолбасшысы Жебе Жетісудағы Күшліктің әскерін талқандады. Жетісу халқының бір бөлігі моңғолдарға соғыссыз бағынды.
Отырар оқиғасы
1218 жылы Отырарға моңғолдардың үлкен сауда керуені келді. Қала билеушісі Қайыр хан саудагерлерді тыңшы деп айыптап, өлтіртті. Хорезмшах Мұхаммед кінәліні моңғолдарға бермеді.
Отырар қоршауы
1219 жылдың күзінде Шыңғыс ханның ұлдары Шағатай мен Үгедей Отырарды қоршады. Қаланың берік қамалы мен халықтың ерлігі арқасында Отырар алты айдай қорғанды.
Қаланың құлауы
1220 жылдың басында сатқындық салдарынан қақпа ашылып, моңғолдар қалаға кірді. Қайыр хан қамалда тағы бір ай шайқасып, ақыры қолға түсті. Қала қиратылды.
Сыр бойындағы қалалар
Жошы әскері Сырдария бойымен төмен жүрді. Сығанақ тұрғындары моңғол елшісін өлтіріп, жеті күн қорғанды. Қала алынғаннан кейін халқы қырылды, Жанкент те басып алынды.
Нәтижесі
Сыр бойы қалалары моңғолдардың қолына өтті. Одан кейін моңғолдар Бұқара мен Самарқандты алып, Хорезмшах мемлекетін құлатты.
- Қоршау
- Қаланы немесе қамалды жан-жағынан қамап, оны жаулап алу үшін ұзақ уақыт шабуыл жасау.
- Керуен
- Түйе мен атқа тиелген тауармен бірге алыс жолға шыққан саудагерлер тобы.
- Хорезмшах
- Хорезм мемлекетінің билеушісі. XIII ғасырдың басында Сыр бойы қалалары соның билігінде болды.
Отырар, Сығанақ, Жанкент, Сыр бойы