6-сынып · 3-тоқсан · XIII–XV ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан
Ақ Орда
XIII ғасырдың 20-жылдары – XV ғасырдың 20-жылдары
Ақ Орда Жошы ұлысының шығыс бөлігінде құрылды. Оның негізін Жошының үлкен ұлы Орда Ежен қалады. XIV ғасырда астанасы Сығанақ болды. Ақ Орданың халқы кейін қазақ халқын құраған тайпалар еді, ал Орыс хан ұрпақтары Қазақ хандығын құрды.
Құрылуы
Ақ Орда XIII ғасырда Жошы ұлысының шығыс бөлігінде пайда болды. Оның алғашқы билеушісі Жошының үлкен ұлы Орда Ежен болды.
Жері мен қалалары
Ақ Орда Сырдарияның орта және төменгі ағысын, Ұлытау мен Сарыарқаның оңтүстігін алып жатты. Сығанақ, Сауран, Отырар, Созақ — оның маңызды қалалары.
Халқы
Мемлекетте қыпшақ, қаңлы, найман, арғын, қоңырат, керей, уақ, алшын тайпалары өмір сүрді. Бұл тайпалар кейін қазақ халқының құрамына енді.
Дербестікке ұмтылу
Алғашында Ақ Орда Алтын Ордаға тәуелді болды. XIV ғасырдың бірінші жартысында Ерзен хан Сыр бойы қалаларында мешіт пен медреселер салдырды, ал Мүбәрак Қожа өз атынан теңге соқтырды.
Орыс хан
XIV ғасырдың 70-жылдары Орыс хан Ақ Орданы нығайтып, Алтын Орда тағына таласты. Ол Әмір Темір қолдаған Тоқтамысқа қарсы соғысты.
Ыдырауы мен маңызы
XV ғасырдың басында мемлекет әлсіреп, оның жерінде Әбілқайыр хандығы құрылды. Орыс ханның ұрпақтары Керей мен Жәнібек кейін Қазақ хандығын құрды.
- Ақ Орда
- Жошы ұлысының шығысында, Сыр бойы мен Сарыарқада болған мемлекет. Қазақ хандығының алғашқы негізі.
- Астана
- Мемлекеттің басты қаласы, ханның билігі орналасқан орын. Ақ Ордада XIV ғасырда Сығанақ болды.
- Теңге
- Хандар өз атынан соқтырған күміс ақша. Өз теңгесін шығару билеушінің дербестігін білдірді.
Сығанақ, Сауран, Отырар, Созақ