6-сынып · 4-тоқсан · Қазақ хандығының XVI–XVII ғасырлардағы дамуы
Хақназар хан кезіндегі Қазақ хандығының сыртқы саясаты
1538–1580 жылдар
Қасым хан қайтыс болғаннан кейін Қазақ хандығы әлсіреп қалды. Қасымның ұлы Хақназар хан елді қайта біріктіріп, хандықтың күшін қалпына келтірді. Ол ноғайлармен, Моғолстанмен, Орта Азия билеушілерімен және Мәскеумен белсенді сыртқы саясат жүргізді.
Әлсіреу кезеңі
Қасым ханнан кейін билік үшін талас күшейді. Тахир хан тұсында хандық көп жерінен айырылып, ел әлсіреді.
Хақназардың билікке келуі
1538 жылы Қасым ханның ұлы Хақназар хан болды. Ол бытыраған қазақ руларын қайта біріктіріп, хандықты нығайтты.
Ноғайлармен қатынас
Хақназар хан Ноғай Ордасының әлсіреуін пайдаланып, Жайыққа дейінгі жерлерді хандыққа қосты. Ноғайлардың бір бөлігі оған бағынды, сондықтан орыс деректері оны «қазақтар мен ноғайлардың ханы» деп атады.
Шығыс пен оңтүстік
Хақназар хан Жетісу үшін Моғолстан билеушілерімен күресті. Оңтүстікте Ташкент билеушісіне қарсы Бұхар билеушісі Абдолламен одақ құрды.
Мәскеумен байланыс
1573 жылы Мәскеуден қазақ ханына Третьяк Чебуков бастаған елшілік жіберілді. Бірақ елшілер жолда, Сібір хандығының жерінде өлтірілді.
Қаза табуы
1580 жылы Хақназар хан Ташкент билеушісі Баба сұлтанның қастандығынан қаза тапты. Ол тұсында хандық бұрынғы күшін қайта алды.
- Сыртқы саясат
- Мемлекеттің көрші елдермен қарым-қатынасы: одақ құру, соғыс, елшілік жіберу.
- Ноғай Ордасы
- Еділ мен Жайық аралығында орналасқан көшпелі мемлекет. XVI ғасырдың ортасында әлсіреп, бөлшектене бастады.
- Елшілік
- Бір мемлекеттен екінші мемлекетке келіссөз жүргізу үшін жіберілген ресми өкілдер тобы.
Жайық бойы, Жетісу, Ташкент, Сыр бойы