6-сынып · 4-тоқсан · Қазақ хандығының XVI–XVII ғасырлардағы дамуы
Тәуекел хан тұсындағы Қазақ хандығының оңтүстік шекараларының нығаюы
1582–1598 жылдар
Тәуекел хан Сыр бойындағы қалалар мен Ташкентті Қазақ хандығына қосуға ұмтылды. 1598 жылы ол Орта Азияға үлкен жорық жасап, Ташкент пен Түркістанды алды, Самарқандқа дейін жетті. Осы жорықтан кейін хандықтың оңтүстік шекарасы нығайды.
Оңтүстік қалалардың маңызы
Сыр бойы мен Ташкент маңындағы қалалар сауда мен қолөнердің орталығы болды. Көшпелі қазақтарға бұл қалалардағы базарлар мен қыстаулар өте қажет еді.
Хан болуы
Тәуекел — Шығай ханның ұлы. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, 1582 жылы хан болды. Ол алғашында Бұхар билеушісі Абдолламен одақтас болды, кейін онымен оңтүстік қалалар үшін соғысты.
Мәскеуге елшілік
1594 жылы Тәуекел хан Мәскеуге Құл-Мұхаммед бастаған елшілік жіберді. Ол орыс патшасынан от қаруын беруді және тұтқындағы туысы Ораз-Мұхаммедті босатуды сұрады.
1598 жылғы жорық
1598 жылы Бұхар ханы Абдолла қайтыс болды. Осы сәтті пайдаланып, Тәуекел хан Ташкентті, Түркістанды және Самарқандты алып, Бұхараны қоршады.
Хан қазасы
Бұхара түбіндегі шайқаста Тәуекел хан ауыр жараланды. Ол Ташкентке қайтып, сол жылы қайтыс болды.
Нәтижесі
Жорықтан кейін Ташкент, Түркістан және Сыр бойындағы қалалар Қазақ хандығының құрамында қалды. Хандықтың оңтүстік шекарасы бекіді.
- Жорық
- Әскердің басқа елдің жеріне соғыс мақсатымен жасаған ұзақ сапары.
- От қаруы
- Оқты дәрінің күшімен ататын қару: мылтық, зеңбірек. XVI ғасырда қазақтарда ол аз болды.
- Шекара
- Бір мемлекеттің жерін екінші мемлекеттің жерінен бөліп тұратын сызық.
Ташкент, Түркістан, Самарқанд, Бұқара