6-сынып · 4-тоқсан · Қазақ хандығының XVI–XVII ғасырлардағы дамуы

Есім хан билігі кезіндегі Қазақ хандығы бірлігінің нығаюы

1598–1628 жылдар

Тәуекел ханның інісі Есім хан 1598 жылы билікке келді. Ол Ташкент пен Түркістанды хандық құрамында сақтап, Ташкентте бөлек билік құрған Тұрсын ханды жеңді. Есім хан тұсында хандықтың бірлігі қалпына келіп, «Есім ханның ескі жолы» деген заңдар қалыптасты.

  1. Билікке келуі

    Есім — Шығай ханның ұлы, Тәуекел ханның інісі. Тәуекел қайтыс болғаннан кейін, 1598 жылы ол хан болды. Халық оны «Еңсегей бойлы ер Есім» деп атады.

  2. Бұхарамен келісім

    Есім хан Бұхар хандығымен келісім жасады. Оның нәтижесінде Самарқанд Бұхараға қайтарылды, ал Ташкент пен Түркістан Қазақ хандығында қалды.

  3. Астана — Түркістан

    Есім хан Түркістан қаласын хандықтың басты орталығы етті. Түркістан ұзақ уақыт қазақ хандарының астанасы болды.

  4. Тұрсын ханмен күрес

    Ташкентті билеген Тұрсын хан өзін бөлек хан деп жариялап, хандықтың бірлігін бұзды. 1627 жылы Есім хан оны жеңіп, елді қайта біріктірді.

  5. Ескі жол

    Есім хан Қасым ханның заңдарын жалғастырып, жаңа ережелер қосты. Бұл заңдар «Есім ханның ескі жолы» деп аталды.

  6. Сыртқы қауіп

    Есім хан тұсында шығыстан ойраттардың шабуылы күшейді. Хан оларға қарсы бірнеше рет соғысты. Есім хан 1628 жылы қайтыс болып, Түркістанда жерленді.

Есім ханның ескі жолы
Есім хан тұсында Қасым хан заңдарына негізделіп толықтырылған қазақтың әдет-ғұрып заңдары.
Ойраттар
Батыс моңғол тайпалары. XVII ғасырда олар қазақ жерлеріне жиі шабуыл жасады, кейін Жоңғар хандығын құрды.
Астана
Мемлекеттің басты қаласы, мұнда билеуші тұрып, ел басқарылады.

Түркістан, Ташкент, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі

6-сынып