7-сынып · 2-тоқсан · Өлкетану
Жомарт жүрек
Әр өлкенің тарихында мектеп, аурухана, көпір немесе мешіт салдырып, жетім-жесірге қол ұшын созған жомарт жандар бар. Бұл сабақта өз ауылың мен қалаңның меценаттарын қалай табуға, олардың ісін деректер арқылы қалай тексеруге және бағалауға болатынын үйренесің.
Жомарттық — халық дәстүрі
Қазақтарда «асар» — көпшілік болып көмектесу, «жылу жинау» — апатқа ұшыраған отбасына мал мен зат беру, «сауын беру» — жағдайы төмен үйге уақытша сауын мал беру дәстүрлері болған. Жомарттық ел ішінде үлкен құрметке ие болды.
Тарихтағы мысал
Бөкей Ордасының ханы Жәңгір 1841 жылы Хан Ордасында қазақ балаларына арналған мектеп ашты. XIX ғасырда ауқатты адамдар да ауылдарда мешіт, медресе, мектеп салдырып, оқуға қаржы бөлді.
Нені зерттеуге болады
Өз өлкеңдегі мектеп, кітапхана, аурухана, саябақ немесе көпір кімнің бастамасымен салынғанын анықта. Кімге көмек көрсетілді, қанша адам пайдаланды, бүгін ол нысан қандай күйде — осыны біл.
Дереккөздер
Өлкетану мұражайы мен мектеп мұражайы, облыстық мұрағат, жергілікті газеттердің ескі сандары, отбасылық фотосуреттер. Көнекөз қариялар мен меценаттың туыстарынан сұхбат ал.
Деректі тексеру
Сұхбатты жазып алып, күні мен кімнен алынғанын белгіле. Ауызша әңгімені құжатпен, газет мақаласымен немесе фотосуретпен салыстыр — бір дерекке ғана сенбе.
Нәтижені ұсыну
Зерттеуді эссе, презентация немесе плакат түрінде дайында: бастамашы — жоба — пайдасын көргендер — маңызы. Еңбегіңді мектеп мұражайына немесе жергілікті газетке ұсынуға болады.
- Меценат
- Білімге, өнерге, ғылымға немесе қоғамға өз қаржысымен көмек көрсететін жомарт адам.
- Қайырымдылық
- Мұқтаж адамдарға немесе қоғамға өтеусіз көмек беру.
- Асар
- Ауыл-аймақтың бір отбасына немесе ортақ іске көпшілік болып тегін көмектесу дәстүрі.