8-сынып · 1-тоқсан · ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан
1917 жылғы ақпан буржуазиялық-демократиялық революциясы және оның Қазақстанға әсері
1917 жыл
1917 жылғы ақпанда Петроградта революция жеңіп, патша тақтан бас тартты, монархия құлады. Елде Уақытша үкімет пен жұмысшы және солдат депутаттары кеңестерінің қос билігі орнады. Қазақ даласында облыстық қазақ съездері өтіп, саяси ұйымдар құрылды, халықтың саяси белсенділігі күрт өсті.
Монархияның құлауы
1917 жылғы 27 ақпанда Петроградта көтеріліс жеңді, 2 наурызда II Николай тақтан бас тартты. Билік Мемлекеттік Дума мүшелері құрған Уақытша үкіметке өтті.
Қос билік
Уақытша үкіметпен қатар жұмысшы және солдат депутаттарының кеңестері құрылды. Қазақстанда да Уақытша үкіметтің облыстық, уездік комитеттері мен қалалардағы кеңестер қатар жұмыс істеді.
Қазақ қайраткерлері жаңа билікте
Ә. Бөкейханов Торғай облысындағы Уақытша үкімет комиссары, М. Тынышбаев Жетісу облысындағы комиссар болып тағайындалды. Зиялылар жаңа билік жер мәселесін әділ шешеді деп үміттенді.
Облыстық қазақ съездері
1917 жылдың көктемі мен жазында Торғай, Ақмола, Семей, Жетісу және басқа облыстарда қазақ съездері өтті. Олар жер, оқу-ағарту, сот, дін мәселелерін талқылап, жалпықазақ съезін шақыруды ұйғарды.
Үміт пен көңіл қалу
Жаңа билік сөз, жиналыс және ұйым құру бостандығын жариялады. Бірақ Уақытша үкімет соғысты жалғастырып, жер мәселесін Құрылтай жиналысына дейін кейінге қалдырды, бұл халықтың көңілін қалдырды.
Саяси ұйымдардың пайда болуы
Қалаларда кеңестер, қазақ комитеттері, жастар ұйымдары құрылды. 1917 жылғы шілдеде Орынборда І жалпықазақ съезі өтіп, «Алаш» партиясын құруды ұйғарды, ал кейінірек Көлбай Тоғысов бастаған «Үш жүз» партиясы құрылды.
- Қос билік
- 1917 жылғы ақпаннан кейін Уақытша үкімет пен жұмысшы және солдат депутаттары кеңестерінің қатар өмір сүруі.
- Уақытша үкімет
- Монархия құлағаннан кейін Құрылтай жиналысы шақырылғанға дейін елді басқаруға құрылған үкімет.
- Құрылтай жиналысы
- Елдің болашақ мемлекеттік құрылысын анықтауға тиіс жалпыхалықтық сайланған өкілдер жиналысы.
Орынбор, Ташкент, Алматы