8-сынып · 2-тоқсан · Қайталау

Қайталау

1917–1925 жылдар

2-тоқсанда Қазан төңкерісі мен азамат соғысын, Алаш және Түркістан автономияларын, Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің құрылуын, әскери коммунизмнен ЖЭС-ке көшуді оқыдық. Бұл оқиғаларды хронология бойынша ретке келтіріп, ұлттық автономия идеясы мен кеңестік автономияны салыстыру себеп пен салдарды түсінуге көмектеседі.

  1. Қазан төңкерісі және азамат соғысы

    1917 жылғы 25 қазанда большевиктер билікті алды, Қазақстанда кеңес билігі 1917–1918 жылдары қарулы тартыспен орнады. Ақтөбе, Орал, Жетісу майдандарындағы соғыс 1920 жылы қызылдардың жеңісімен аяқталды.

  2. Ұлттық автономиялар

    1917 жылғы қарашада Қоқанда Түркістан автономиясы, желтоқсанда Орынбордағы ІІ жалпықазақ съезінде Алаш автономиясы жарияланды. Алашорда үкіметін Ә. Бөкейханов басқарды, оның орталығы Семей болды.

  3. Автономиялардың тағдыры

    Түркістан автономиясын 1918 жылғы ақпанда қызыл әскер қиратты. Алашорда ақтармен де, қызылдармен де тіл табыса алмады, 1920 жылғы наурызда Қазревком оны таратты.

  4. Кеңестік автономия

    1920 жылғы 26 тамызда астанасы Орынбор болған Қырғыз (Қазақ) АКСР-і құрылды. 1924 жылы Жетісу мен Сырдария облыстары қосылып, 1925 жылы астана Қызылордаға көшті, республика Қазақ АКСР-і аталды.

  5. Әскери коммунизмнен ЖЭС-ке

    Азық-түлік салғырты мен жеке сауданың тыйылуы ауылды күйзелтіп, 1921–1922 жылдардағы ашаршылыққа әкелді. 1921 жылы ЖЭС салғыртты салықпен ауыстырып, жәрмеңкелер мен сауданы қайта жандандырды.

  6. Себеп пен салдар

    Алаш қайраткерлері көтерген ұлттық мемлекеттілік идеясы кеңес өкіметін қазақ автономиясын құруға мәжбүр етті. Ал соғыс пен күштеу саясатының ауыр салдары жаңа экономикалық саясатқа көшуді талап етті.

Автономия
Мемлекет құрамында өз ішкі істерін өзі басқару құқығы бар аумақ.
Азамат соғысы
Бір елдің ішіндегі саяси топтар мен таптардың билік үшін жүргізген қарулы күресі.
ЖЭС
Жаңа экономикалық саясат — 1921 жылдан бастап салғыртты салықпен ауыстырып, жеке саудаға рұқсат берген саясат.

Орынбор, Семей, Қызылорда, Жетісу

8-сынып