8-сынып · 3-тоқсан · Қазақстан тоталитарлық жүйе кезеңінде
Қазақстандағы 1920–1930 жылдардағы индустрияландыру
1925–1940 жылдар
1925 жылы БК(б)П XIV съезі елді индустрияландыру бағытын қабылдады. Қазақстанда Түрксіб темір жолы салынып, Қарағанды көмір алабы, Балқаш мыс қорыту зауыты, Шымкент қорғасын зауыты пайда болды. Алайда өнеркәсіп негізінен шикізат өндіруге бағытталды, ал құрылыстарда тұтқындар мен арнаулы қоныс аударушылардың еңбегі пайдаланылды.
Бағыттың қабылдануы
1925 жылғы желтоқсанда БК(б)П XIV съезі КСРО-ны аграрлық елден индустриялы елге айналдыру міндетін қойды. Қазақстанның бай жер асты қазбалары бұл жоспарда ерекше орын алды.
Түрксіб
Түркістан–Сібір темір жолы 1927–1930 жылдары салынды. Семейден Луговойға дейінгі жол Сібір мен Орта Азияны жалғап, рельстер 1930 жылғы сәуірде Айнабұлақ стансасында түйісті.
Көмір мен түсті металл
Қарағанды КСРО-ның үшінші көмір базасына айналды. 1934 жылы Шымкент қорғасын зауыты іске қосылды, 1938 жылы Балқаш мыс қорыту зауыты алғашқы мысын берді, Ембіде мұнай өндірісі кеңейді.
Жұмысшы табы
Құрылыстарда мыңдаған қазақ алғаш рет жұмысшы мамандығын игерді. Бірақ білікті мамандардың көпшілігі сырттан әкелінді, ал жергілікті жұмысшылар көбіне ауыр қара жұмыста істеді.
Қарама-қайшылықтар
Кен мен шикізат Қазақстанда өндіріліп, оны өңдеу көбіне республикадан тыс жерде жүргізілді. Индустрияландыру ауылдағы ұжымдастыру мен ашаршылықпен тұспа-тұс келді, құрылыстарда тұтқындардың мәжбүрлі еңбегі қолданылды.
Маңызы
1940 жылға қарай Қазақстанда ірі өнеркәсіп орталықтары мен жаңа қалалар пайда болды. Осы негіз кейін Ұлы Отан соғысы жылдарында майданды қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.
- Индустрияландыру
- Ірі машиналы өнеркәсіпті жедел құру арқылы елді аграрлықтан индустриялыға айналдыру саясаты.
- Түрксіб
- 1927–1930 жылдары салынған, Сібір мен Орта Азияны жалғаған Түркістан–Сібір темір жолы.
- Шикізаттық бағыт
- Өлкеде тек кен мен шикізат өндіріліп, дайын өнім шығару басқа аймақтарда жүргізілетін шаруашылық құрылымы.
Қарағанды, Балқаш көлі, Семей, Шымкент