8-сынып · 4-тоқсан · Кеңестік Қазақстанның мәдениеті: әдебиет пен өнер
XX ғасырдың 20–30 жылдарындағы қазақ өнерінің дамуы
1925–1940 жылдар
1920–1930 жылдары қазақ өнері дәстүрлі ауызша формадан кәсіби өнерге көтерілді: тұңғыш ұлттық театр, музыкалық театр, халық аспаптар оркестрі мен филармония ашылды, алғашқы опералар мен фильм дүниеге келді. Әміре Қашаубаевтың әні мен Қажымұқан Мұңайтпасұлының күші қазақ халқын әлемге танытты.
Тұңғыш кәсіби театр
1926 жылғы 13 қаңтарда Қызылордада тұңғыш қазақ кәсіби театры М. Әуезовтің «Еңлік-Кебек» пьесасымен ашылды. 1928 жылы театр Алматыға көшірілді; сахнада Қ. Қуанышбаев, Е. Өмірзақов, С. Қожамқұлов сынды актерлер өнер көрсетті.
Музыка мен опера
1933 жылы Алматыда музыкалық студия ашылып, 1934 жылы музыкалық театр болып қайта құрылды. 1934 жылы Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» операсы қойылды, басты партияны Күләш Байсейітова орындады.
Оркестр мен филармония
1934 жылы Ахмет Жұбанов қазақ халық аспаптар оркестрін құрды. 1935 жылы Қазақ филармониясы ашылып, халық әншілері мен күйшілерінің өнерін кәсіби сахнаға шығарды.
Әміре мен Қажымұқан
Әнші Әміре Қашаубаев 1925 жылы Парижде, 1927 жылы Германиядағы Франкфурт-на-Майне қаласында өнер көрсетіп, қазақ әнін Еуропаға таныстырды. Палуан Қажымұқан Мұңайтпасұлы көптеген елде күрес жеңімпазы атанып, қазақ есімін әлемге әйгіледі.
Бейнелеу өнері мен кино
Әбілхан Қастеев тұңғыш кәсіби қазақ суретшілерінің бірі ретінде қазақ өмірі мен табиғатын бейнеледі. 1938 жылы тұңғыш қазақ көркем фильмі — «Амангелді» түсірілді.
Онкүндік және маңызы
1936 жылы Мәскеуде қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігі өтті, сол жылы Күләш Байсейітова КСРО халық әртісі атағын алды. Өнер кәсіби деңгейге көтерілгенімен, ол да идеологиялық бақылауда болды.
- Кәсіби театр
- Тұрақты труппасы, сахнасы, режиссері бар, актерлері өнермен кәсіби айналысатын театр.
- Опера
- Мәтіні толығымен әнмен айтылып, оркестр сүйемелдейтін сахналық музыкалық шығарма.
- Онкүндік
- Бір республиканың әдебиеті мен өнерін Мәскеуде он күн бойы таныстыратын мәдени шара.
Қызылорда, Алматы