9-сынып · 1-тоқсан · Қазақстан соғыстан кейінгі жылдарда (1946–1953 жылдар)

Соғыстан кейінгі Қазақ КСР-нің әлеуметтік-экономикалық дамуы

1946–1953 жылдар

Соғыс аяқталғаннан кейін Қазақстан өнеркәсібі бейбіт өнім шығаруға көшті, төртінші бесжылдықта (1946–1950) көмір, металлургия, түсті металл өндірісі кеңейді. Ал ауыл шаруашылығы әлсіреп, азық-түлік, тауар мен баспана тапшылығы ұзаққа созылды. Шахталар мен құрылыстарда жер аударылған халықтар мен әскери тұтқындардың еңбегі кеңінен пайдаланылды.

  1. Соғыстың салдары

    Майданға аттанған азаматтардың көбі оралмады, ауылда еңбекке жарамды ер адамдар азайды. Соғыс жылдары эвакуацияланған зауыттар Қазақстанда қалып, бейбіт өнім шығаруға қайта бейімделді.

  2. Төртінші бесжылдық

    1946–1950 жылдардағы бесжылдық жоспарда ауыр өнеркәсіпке басымдық берілді. Қарағанды көмір бассейні «Одақтың үшінші от жағушысы» атанды, Теміртаудағы Қазақ металлургия зауыты болат қорытты.

  3. Жаңа кәсіпорындар

    Өскеменде қорғасын-мырыш комбинаты салынып, Шығыс Қазақстан түсті металдар өндірісінің орталығына айналды. Құрылыстарда неміс және жапон әскери тұтқындары да жұмыс істеді.

  4. Ауыл мен тұрмыс

    Колхоздар астықты мемлекетке міндетті түрде тапсырды, шаруалар еңбеккүнге өте аз ақы алды. 1947 жылдың соңында ақша реформасы жүргізіліп, азық-түлікке берілетін карточка жүйесі жойылды.

  5. Демографиялық өзгерістер

    1937–1944 жылдары жер аударылған корейлер, немістер, шешендер, ингуштар және басқа халықтар арнаулы қоныстарда комендатураның бақылауымен тұрды. Олардың еңбегі шахталар мен құрылыстарда пайдаланылды, республика халқының ұлттық құрамы күрт өзгерді.

  6. Ғылымның өрлеуі

    1946 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясы құрылып, оның тұңғыш президенті геолог Қаныш Сәтбаев болды. Академия республиканың жер қойнауындағы байлықты зерттеуге үлкен үлес қосты.

Бесжылдық
Кеңестік экономиканы дамытудың бес жылға арналған мемлекеттік жоспары.
Арнаулы қоныс
Жер аударылғандар комендатураның бақылауымен тұруға міндетті болған, рұқсатсыз кетуге тыйым салынған елді мекен.
Еңбеккүн
Колхозшының жұмысын есептеу бірлігі; жыл соңында ақы осы бойынша, көбіне астықпен берілді.

Қарағанды, Теміртау, Өскемен

9-сынып