9-сынып · 1-тоқсан · Қазақстан соғыстан кейінгі жылдарда (1946–1953 жылдар)
Қазақстандағы әскери-өнеркәсіп кешені
1947–1991 жылдар
Қырғи-қабақ соғыс басталғанда КСРО Қазақстанның кең даласын әскери сынақтар алаңына айналдырды. Семей ядролық полигонында 1949–1989 жылдары жүздеген ядролық жарылыс жасалды, Байқоңырдан ғарышқа зымырандар ұшырылды. Бұл нысандар Одақтың әскери қуатын арттырғанымен, халық денсаулығы мен табиғатқа ауыр зардап әкелді.
Себептері
Соғыстан кейін КСРО мен АҚШ арасында қырғи-қабақ соғыс басталып, ядролық қару жарысы күшейді. Сынақтар үшін орталықтан алыс, халқы сирек деп саналған Қазақстан даласы таңдалды, ал онда тұрған жергілікті халықтың қауіпсіздігі ескерілмеді.
Семей полигоны
Полигон 1947 жылы Ертіс бойындағы далада құрылды. 1949 жылғы 29 тамызда мұнда КСРО-ның алғашқы атом бомбасы жарылды, 1953 жылы алғашқы сутегі бомбасы сыналды.
Сынақтардың зардабы
1949–1989 жылдары полигонда 450-ден астам ядролық жарылыс жасалды, олардың бір бөлігі жер үстінде және ауада өтті. Радиация маңайдағы аудандардың тұрғындарына бірнеше ұрпақ бойы зиянын тигізді.
Байқоңыр ғарыш айлағы
1955 жылы Қызылорда облысындағы Төретам бекеті маңында ғарыш айлағының құрылысы басталды. 1957 жылы осы жерден Жердің алғашқы жасанды серігі ұшырылды, 1961 жылғы 12 сәуірде Юрий Гагарин ғарышқа ұшты.
Басқа полигондар
Балқаш көлінің батыс жағалауындағы Сарышаған полигонында зымыранға қарсы қорғаныс жүйелері сыналды. Ақтөбе облысындағы Ембі мен Атырау облысындағы Азғыр сынақ алаңдары да әскери мақсатта пайдаланылды.
Полигонның жабылуы
1989 жылы Олжас Сүлейменов бастаған «Невада–Семей» қозғалысы сынақтарды тоқтатуды талап етті. 1991 жылғы 29 тамызда Н. Ә. Назарбаевтың жарлығымен Семей ядролық полигоны жабылды.
- Әскери-өнеркәсіп кешені
- Қару-жарақ жасайтын зауыттардың, ғылыми орталықтар мен сынақ алаңдарының жиынтығы.
- Полигон
- Қару мен әскери техниканы сынауға арналған арнаулы аумақ.
- Қырғи-қабақ соғыс
- КСРО мен АҚШ бастаған екі блоктың ашық соғыссыз, қару жарысы мен идеология арқылы жүргізген текетіресі.
Семей ядролық полигоны, Курчатов, Байқоңыр, Сарышаған полигоны