9-сынып · 1-тоқсан · Қазақстан «жылымық» кезеңінде (1954–1964 жылдар)

Тың игеру жылдарындағы Қазақстан

1954–1965 жылдар

1954 жылы КОКП Орталық Комитетінің ақпан–наурыз пленумы тың және тыңайған жерлерді игеру туралы шешім қабылдады. Қазақстанның солтүстігінде 25 миллион гектардан астам жер жыртылып, жүздеген жаңа совхоз құрылды, Одақтың түкпір-түкпірінен жүз мыңдаған адам келді. Астық өндірісі күрт өсті, бірақ жайылымдар тарылып, топырақ эрозиясы басталды және халықтың ұлттық құрамы өзгерді.

  1. Себебі

    Соғыстан кейін КСРО-да астық тапшылығы шешілмей келді. Н. С. Хрущев мәселені жаңа жерлерді жыртып, егіс көлемін тез ұлғайту арқылы шешуді ұсынды.

  2. Шешім мен аудандар

    1954 жылғы ақпан–наурыз пленумынан кейін тың игеру басталды. Қазақстанда негізгі аудандар солтүстік облыстар болды: Ақмола, Қостанай, Көкшетау, Павлодар, Солтүстік Қазақстан.

  3. Тыңгерлер

    Комсомол жолдамасымен Ресейден, Украинадан және басқа республикалардан жастар мен механизаторлар келді. Олар алғашында шатырлар мен вагондарда тұрып, бос далада жаңа совхоздар салды.

  4. Миллиард пұт

    1956 жылы Қазақстан мемлекетке тұңғыш рет бір миллиард пұт астық тапсырды. Республика Одақтың ірі астықты өңірлерінің біріне айналды.

  5. Салдары

    Жыртылған жерлер мал жайылымын тарылтып, дәстүрлі мал шаруашылығы зардап шекті. 1960 жылдардың басында шаңды дауылдар миллиондаған гектар егістікке зиян келтірді. Сырттан келген халық көбейіп, 1959 жылғы санақ бойынша қазақтардың үлесі шамамен 30 пайызға дейін төмендеді.

  6. Тың өлкесі және ғылым

    1960 жылы солтүстік облыстар орталығы Ақмола болған Тың өлкесіне біріктірілді, 1961 жылы Ақмола Целиноград деп аталды. Шортандыда А. И. Бараев топырақты жел эрозиясынан қорғайтын егіншілік жүйесін жасады.

Тың жерлер
Бұрын ешқашан жыртылмаған, табиғи күйіндегі жерлер.
Тыңайған жерлер
Бұрын егілген, бірақ ұзақ жылдар бойы пайдаланылмай қалған жерлер.
Совхоз
Мемлекеттік ауыл шаруашылығы кәсіпорны; оның жұмысшылары жалақы алды.
Топырақ эрозиясы
Жел мен судың әсерінен топырақтың құнарлы қабатының бұзылуы.

Астана, Қостанай, Көкшетау, Павлодар

9-сынып