9-сынып · 2-тоқсан · Кеңестік Қазақстанның мәдениеті (1946–1985 жылдар)
XX ғасырдың екінші жартысындағы білім беру жүйесінің дамуы
1946–1985 жылдар
Соғыстан кейінгі жылдары Қазақстанда міндетті білім біртіндеп ұзарып, жетіжылдықтан сегізжылдыққа, кейін жалпыға бірдей орта білімге көшу жүзеге асты. Жоғары оқу орындары облыс орталықтарына дейін тарады. Бірақ қала мен ауыл мектептерінің деңгейі әртүрлі болды, ал қалаларда қазақ тілінде оқыту азайды.
Соғыстан кейінгі қалпына келтіру
Соғыс жылдары мектептердің бір бөлігі госпиталь мен зауытқа берілген, мұғалімдер майданға кеткен еді. 1940 жылдардың екінші жартысында мектеп ғимараттары қалпына келтіріліп, жетіжылдық міндетті білім жалпыға енгізілді.
1958 жылғы реформа
1958 жылғы «Мектептің өмірмен байланысын нығайту туралы» заң бойынша міндетті сегізжылдық білім енгізілді. Орта мектеп өндірістік оқытуы бар 11 жылдыққа айналды, бірақ 1964 жылы қайтадан он жылдыққа көшті.
Жалпыға бірдей орта білім
1966 жылдан бастап жалпыға бірдей орта білімге көшу міндеті қойылды, ол негізінен 1970 жылдары жүзеге асты. Жастар орта білімді мектепте, кәсіптік-техникалық училищеде немесе техникумда ала алатын болды.
Жоғары мектеп
Алматыдағы Қазақ мемлекеттік университеті (ҚазМУ) және политехникалық институт ірі орталыққа айналды. 1972 жылы Қарағанды мемлекеттік университеті ашылды, облыс орталықтарында педагогикалық, медициналық, ауыл шаруашылық институттары жұмыс істеді.
Қайшылықтар
Ауыл мектептері кадр, ғимарат және жабдық жағынан қала мектептерінен артта қалды. Ірі қалаларда қазақ мектептері мен сыныптары қысқарып, жоғары білім негізінен орыс тілінде берілді.
1984 жылғы мектеп реформасы
1984 жылы жалпы білім беретін және кәсіптік мектепті реформалау басталды: мектепте оқу 11 жылға ұзартылып, балалардың 6 жастан оқуы көзделді. Реформа ойдағыдай іске аспай, кейінгі қайта құру жылдарына ұласты.
- Жалпыға бірдей орта білім
- Барлық жастардың міндетті түрде толық орта білім алуы; КСРО-да 1970 жылдары негізінен жүзеге асты.
- Политехникалық білім
- Оқушыларды өндіріс негіздерімен, техника мен еңбек дағдыларымен таныстыратын оқыту.
- Кәсіптік-техникалық училище (КТУ)
- Жастарға жұмысшы мамандығын беретін оқу орны; кейін онда орта білім де берілді.
Алматы, Қарағанды