9-сынып · 2-тоқсан · Қайталау

Қайталау

1946–1985 жылдар

Екінші тоқсанда Қазақстанның 1965–1985 жылдардағы «тоқырау» кезеңі мен 1946–1985 жылдардағы мәдениеті қарастырылды. Өнеркәсіп, қалалар, білім мен ғылым айтарлықтай өсті, бірақ экономика шикізаттық әрі экстенсивті болып қалды, ұлттық тіл мен мәдениет идеологиялық қысымға ұшырады. Тоқсанның басты түйіні — табыстар мен қайшылықтарды қатар салыстыра білу.

  1. Экономика: өсу мен тоқырау

    1965 жылғы Косыгин реформасынан кейін Екібастұз разрездері, Теміртау металлургиясы, Маңғыстау мұнайы дамыды. Алайда экономика экстенсивті әрі шикізаттық болып қалып, 1970 жылдардың аяғында тауар тапшылығы күшейді.

  2. Саясат: тұрақтылық пен қайшылық

    Д. А. Қонаев 1964–1986 жылдары республиканы басқарды, «кадрлар тұрақтылығы» бюрократия мен жершілдікке ұласты. 1979 жылы Целиноградта жастар неміс автономиясын құру жоспарына қарсы шығып, оны тоқтатты.

  3. Демография

    Халық 1979 жылы 14,7 млн адамға жетті, қала тұрғындары көпшілікке айналды. Қазақтардың үлесі туу деңгейінің жоғары болуынан артты, ал 1970 жылдардан бастап республикадан көшіп кетушілер көбейді.

  4. Білім

    Сегізжылдық міндетті білімнен (1958) жалпыға бірдей орта білімге көшу 1970 жылдары негізінен аяқталды. Облыс орталықтарында жоғары оқу орындары ашылды, бірақ қалаларда қазақ мектептері қысқарды.

  5. Ғылым

    1946 жылы Қ. Сәтбаев бастаған Қазақ КСР Ғылым академиясы құрылды. Геология, металлургия, физика, археология дамыды, 1969 жылы Есіктен «Алтын адам» табылды; тарихшы Е. Бекмаханов қуғынға ұшырады.

  6. Әдебиет пен өнер

    М. Әуезовтің «Абай жолы», І. Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы, «Қыз Жібек» фильмі, «Отырар сазы» оркестрі ұлттық мәдениеттің биігі болды. Бірақ шығармашылық социалистік реализм мен цензура аясында дамыды.

Тоқырау
1960 жылдардың соңы — 1980 жылдардың басындағы КСРО-да экономика өсуінің баяулауы, жүйенің жаңармауы мен қоғамдағы тұйықталу кезеңі.
Экстенсивті даму
Өндірісті өнімділік есебінен емес, жаңа ресурстар мен жұмыс күшін тарту есебінен арттыру.
Урбандалу
Қалалардың өсуі және қала тұрғындары үлесінің артуы.
Социалистік реализм
Өмірді коммунистік идеология тұрғысынан бейнелеуді талап еткен кеңестік өнердің ресми әдісі.

Екібастұз, Астана, Жезқазған, Алматы

9-сынып