9-сынып · 3-тоқсан · Қазақстан мемлекеттілігінің қайта жаңғыруы (1991–1996 жылдар)
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің жариялануы
1990–1991 жылдар
1990 жылғы Мемлекеттік егемендік туралы декларациядан кейін Қазақстан дербестікке біртіндеп қадам басты. 1991 жылғы тамыздағы Мәскеудегі бүлік сәтсіз аяқталып, КСРО ыдырай бастады. 1991 жылғы 16 желтоқсанда Жоғарғы Кеңес «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылдады.
Егемендік декларациясы
1990 жылғы 25 қазанда қабылданған декларация республиканың жері мен табиғи байлығына өзі иелік ететінін жариялады. Алайда Қазақ КСР-і әлі де КСРО құрамында қалды.
Тамыз бүлігі
1991 жылғы 19–21 тамызда Мәскеуде Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитет (ТЖМК) билікті басып алуға әрекеттенді. Бүлік сәтсіз аяқталды, осыдан кейін одақтас республикалар тәуелсіздіктерін бірінен соң бірі жариялай бастады.
Тұңғыш сайлау және жаңа атау
1991 жылғы 1 желтоқсанда жалпыхалықтық сайлауда Н.Ә. Назарбаев Президент болып сайланды. 10 желтоқсанда Қазақ КСР-і Қазақстан Республикасы болып қайта аталды.
Тәуелсіздік туралы заң
1991 жылғы 16 желтоқсанда Жоғарғы Кеңес Конституциялық заң қабылдады. Ол Қазақстанды тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет деп жариялап, барлық ұлт өкілдерінің тең құқығын бекітті. Қазақстан тәуелсіздігін одақтас республикалар ішінде соңғы болып жариялады.
Алматы кездесуі
1991 жылғы 21 желтоқсанда Алматыда 11 республиканың басшылары Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) туралы декларацияға қол қойды. Бұл КСРО-ның өмір сүруін іс жүзінде тоқтатты.
Маңызы
16 желтоқсан — Қазақстанның Тәуелсіздік күні, басты ұлттық мереке. Желтоқсан оқиғасынан дәл бес жылдан кейін қабылданған заң тәуелсіз мемлекет құрылысының құқықтық негізін қалады.
- Егемендік
- Мемлекеттің өз аумағында билікті дербес жүргізу құқығы.
- Тәуелсіздік
- Мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатты ешкімге бағынбай, өз бетінше жүргізуі.
- ТМД
- Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы — КСРО ыдырағаннан кейін бұрынғы республикалардың 1991 жылы құрған бірлестігі.
Алматы