9-сынып · 3-тоқсан · Қазақстан мемлекеттілігінің қайта жаңғыруы (1991–1996 жылдар)
Қазақстан – халықаралық құқық субъектісі
1991–1996 жылдар
Тәуелсіздік жарияланғаннан кейін Қазақстанды әлем елдері бірінен соң бірі таныды. 1992 жылғы 2 наурызда республика БҰҰ-ға мүше болды. Қазақстан ядролық қарудан ерікті түрде бас тартып, көршілерімен және ірі державалармен тең құқылы қарым-қатынас орнатты.
Халықаралық тану
Қазақстан тәуелсіздігін 1991 жылғы 16 желтоқсанда бірінші болып Түркия таныды. Көп ұзамай оны АҚШ, Ресей, Қытай және басқа мемлекеттер мойындап, Алматыда елшіліктер ашыла бастады.
Халықаралық ұйымдарға кіру
1992 жылғы 2 наурызда Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болды. Сол жылы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық кеңесіне (қазіргі ЕҚЫҰ) кірді.
Ядролық қарудан бас тарту
КСРО ыдырағанда Қазақстан аумағында ірі ядролық арсенал қалды. Республика одан ерікті түрде бас тартып, Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылды; соңғы ядролық оқтұмсықтар 1995 жылы елден шығарылды.
Қауіпсіздік кепілдіктері
1994 жылғы 5 желтоқсанда Будапешт меморандумымен АҚШ, Ресей және Ұлыбритания Қазақстанның қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығына кепілдік берді.
Аймақтық бастамалар
1992 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында Н.Ә. Назарбаев Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңесті (АӨСШК) шақыруды ұсынды. 1996 жылы Шанхайда Қазақстан, Қытай, Ресей, Қырғызстан, Тәжікстан шекарадағы сенім шаралары туралы келісімге қол қойды.
Көпвекторлы саясат
Қазақстан Ресеймен, Қытаймен, АҚШ-пен, Еуропа және Азия елдерімен тепе-тең қарым-қатынас ұстануды таңдады. 1994 жылы Байқоңыр ғарыш айлағы келісім бойынша Ресейге жалға берілді.
- Халықаралық құқық субъектісі
- Басқа елдер таныған, халықаралық шарттар жасай алатын және халықаралық ұйымдарға мүше бола алатын дербес мемлекет.
- Көпвекторлы саясат
- Бір ғана елге тәуелді болмай, әлемнің түрлі мемлекеттерімен тең әрі өзара тиімді қарым-қатынас жүргізу.
- Будапешт меморандумы
- 1994 жылы ядролық қарудан бас тартқан Қазақстанға АҚШ, Ресей және Ұлыбритания қауіпсіздік кепілдігін берген құжат.
Алматы, Семей ядролық полигоны, Байқоңыр