9-сынып · 4-тоқсан · Қазақстан Республикасының дамуы (1997 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін)
Қазақстанның 1997 жылдан бастап әлеуметтік дамуы
1997 жылдан бүгінгі күнге дейін
Экономикалық өсу халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді. Зейнетақы, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек жүйелері нарық жағдайына бейімделіп реформаланды. Халық саны өсіп, қалаларға көшу күшейді, шетелдегі қазақтар тарихи отанына оралды.
Зейнетақы реформасы
1998 жылы ортақ (ынтымақты) жүйенің орнына жинақтаушы зейнетақы жүйесі енгізілді: әр азамат өз шотына жарна аударып, болашақ зейнетақысын өзі жинайды. 2013 жылы зейнетақы қорлары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына біріктірілді.
Әлеуметтік көмек
Табысы аз отбасыларға атаулы әлеуметтік көмек, балалы отбасыларға, мүгедектігі бар адамдарға мемлекеттік жәрдемақылар төленеді. Көмек мұқтаж адамға тікелей бағытталуы тиіс.
Денсаулық сақтау
Емханалар мен ауруханалар салынып, жаңғыртылды. 2020 жылдан міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру толық іске қосылды: медициналық көмек ақысының бір бөлігін сақтандыру қоры төлейді.
Тұрғын үй және жұмыспен қамту
Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары (мысалы, «Нұрлы жер») арқылы жеңілдетілген несиемен пәтерлер салынды. Жұмыссыздарды оқыту, шағын бизнесті қолдау бағдарламалары жүргізілді.
Халық және қалалар
2000-жылдардың басынан халық саны тұрақты өсті, қала тұрғындарының үлесі артты. Астана мен Алматы ірі мегаполистерге айналды, 2018 жылы Шымкент республикалық маңызы бар қала мәртебесін алды.
Қандастардың оралуы
Тәуелсіздік жылдары шетелдегі көптеген қазақ отбасылары тарихи отанына оралды. Бұрын оларды «оралман» деп атаса, қазір «қандас» деп атайды; мемлекет оларға қоныстануға көмек көрсетеді.
- Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
- Азамат еңбек еткен жылдары өз жеке шотына жарна аударып, зейнетке шыққанда сол жинағын алатын жүйе.
- Атаулы әлеуметтік көмек
- Табысы белгіленген деңгейден төмен отбасыларға мемлекеттің тікелей беретін ақшалай көмегі.
- Урбанизация
- Халықтың ауылдан қалаға көшуі, қала тұрғындары үлесінің және қалалардың рөлінің артуы.
- Қандас
- Шетелден тарихи отаны — Қазақстанға көшіп келген этникалық қазақ.
Шымкент, Астана, Алматы