Берел қорғандары

б.з.д. IV–III ғасырлар · Пазырық мәдениеті

Берел — Шығыс Қазақстандағы Алтай тауларының биік аңғарында орналасқан көне қорым. Қорғандар пазырық мәдениетіне жатады. Мәңгі тоңның арқасында қабірлерде ағаш, киіз, тері және жылқы денелері ғасырлар бойы бұзылмай сақталған.

  1. Орналасуы

    Қорым Шығыс Қазақстан облысының Катонқарағай ауданында, Бұқтырма өзенінің аңғарында, Берел ауылының маңында орналасқан.

  2. Уақыты

    Қорғандар б.з.д. IV–III ғасырларға жатады. Олар Алтайды мекендеген көшпелі тайпалардың пазырық мәдениетінің ескерткіштері.

  3. Кім жерленген

    Ірі қорғандарда көшпелі ақсүйектер жерленген. Марқұммен бірге оның әшекейлі әбзел-ер-тұрманы бар мінген аттары да жерленген.

  4. Неімен әйгілі

    Қабір астында пайда болған мұз қабаты — мәңгі тоң ағаш, киіз, тері сияқты тез бұзылатын заттарды сақтап қалды. Сондықтан Берел — көшпелілердің тұрмысы мен өнерін зерттеуге арналған бірегей дереккөз.

  5. Зерттелуі мен табылғандар

    1865 жылы Үлкен Берел қорғанын В. Радлов қазды. 1990-жылдардың соңынан З. Самашев басқарған қазақ-француз экспедициясы зерттеп келеді: 11-қорғаннан мүйізді бас әшекейлері мен әшекейлі әбзелдері бар 13 жылқы табылды.

  6. Қорғалуы

    Қорым мемлекет қорғауында, мұнда «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі құрылған. Табылған бұйымдар Қазақстан музейлерінде көрсетіледі.