Есік қорғаны
б.з.д. V–IV ғасырлар · Сақ қорғаны
Есік қорғаны — Іле Алатауының етегіндегі сақ дәуірінің жерлеу ескерткіші. 1969–1970 жылдары мұнда К. Ақышев бастаған археологтар алтын әшекейлі киім киген сақ жауынгерін тапты. «Алтын адам» тәуелсіз Қазақстанның рәміздерінің біріне айналды.
Орналасуы
Қорған Алматы облысында, Есік қаласының маңында, Іле Алатауының етегінде орналасқан. Ол осы маңдағы сақ қорғандары тобының бірі.
Уақыты
Қорған б.з.д. V–IV ғасырларға жатады. Бұл кезде Жетісуды сақ тайпалары мекендеген.
Кім жерленген
Қорғанда сақ ақсүйектерінің өкілі — шамамен 17–18 жастағы жас жауынгер жерленген. Ғалымдар оны билеуші әулеттің мүшесі деп есептейді.
«Алтын адам»
Жауынгердің киімі, биік бас киімі мен қаруы мыңдаған алтын әшекеймен безендірілген, сондықтан ол «Алтын адам» деп аталды. Оның бейнесі Алматыдағы Тәуелсіздік монументінің басында тұр.
Табылғандар
Орталық жерлеу орны ертеде тоналған, ал «Алтын адам» бүйірдегі тоналмаған қабірден табылды. Қабірден 26 таңбадан тұратын жазуы бар күміс тостаған шықты — бұл жазу әлі толық оқылмаған.
Қорғалуы
Есік қорғандары мемлекет қорғауында, мұнда «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы жұмыс істейді. «Алтын адамның» бұйымдары мен көшірмелері Қазақстанның ірі музейлерінде көрсетіледі.