Таңбалы петроглифтері

Қола дәуірі – XX ғасырдың басы · Жартас өнері

Таңбалы — Шу-Іле тауларындағы шатқал, мұнда жартастарға 5 мыңға жуық сурет қашалған. Ең көне бейнелер қола дәуіріне жатады, ал суреттер XX ғасырдың басына дейін салынып отырған. 2004 жылы Таңбалы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді.

  1. Орналасуы

    Таңбалы Алматы облысында, Шу-Іле тауларының шатқалында, Алматы қаласынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 170 км жерде орналасқан.

  2. Уақыты

    Ең көне петроглифтер қола дәуіріне, б.з.д. II мыңжылдықтың екінші жартысына жатады. Кейін мұнда ерте темір дәуірінде, орта ғасырларда және жаңа заманда да суреттер салынған.

  3. Кім қалдырды

    Суреттерді бұл өңірді мекендеген қола дәуірінің малшы тайпалары, кейін сақтар, түркілер мен қазақтар қалдырды. Ғалымдар шатқалды ежелгі адамдардың ғұрып жасайтын киелі орны болған деп есептейді.

  4. Неімен әйгілі

    Таңбалының ең танымал бейнелері — басы шеңбер тәрізді сәулелі «күн басты» тұлғалар. Олар ежелгі адамдардың күнге табынуы мен дүниетанымы туралы мәлімет береді.

  5. Ерекшеліктері

    Жартастарда жабайы және үй жануарлары, аңшылық пен ғұрыптық би көріністері бейнеленген. Петроглифтермен қатар шатқалдан көне қоныстардың орны мен қорымдар табылған.

  6. Қорғалуы

    2004 жылы «Таңбалы археологиялық ландшафтының петроглифтері» деген атпен ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді. Ескерткіш қорық-музей ретінде мемлекет қорғауында.