Жошы хан кесенесі
XIII ғасыр · Күмбезді кесене
Жошы хан кесенесі — Ұлытау өңіріндегі Қаракеңгір өзенінің жағасында тұрған ортағасырлық күмбезді құрылыс. Ол Шыңғыс ханның үлкен ұлы, Жошы ұлысының негізін салушы Жошының жерленген жері деп есептеледі. Кесене Алтын Орда мен қазақ мемлекеттілігінің бастауларымен байланысты.
Орналасуы
Кесене Ұлытау облысында, Жезқазған қаласынан солтүстік-шығысқа қарай, Қаракеңгір өзенінің жағасында орналасқан.
Салынған уақыты
Кесене XIII ғасырда салынған деп есептеледі. Жошы әкесі Шыңғыс ханнан сәл бұрын, 1227 жылы шамасында қайтыс болған.
Кімге арналған
Жошы — Шыңғыс ханның үлкен ұлы. Оған Ертістің батысындағы жерлер тиді, кейін Жошы ұлысы негізінде Алтын Орда қалыптасты.
Аңыз бен күй
Халық аңызы бойынша Жошы құлан аулап жүргенде қаза тапқан. Бұл оқиғаны Шыңғыс ханға Кетбұға жырау «Ақсақ құлан» күйімен естірткен деседі.
Ерекшеліктері
Кесене күйдірілген кірпіштен салынған порталды-күмбезді құрылыс. 1946 жылы оны Ә. Марғұлан бастаған экспедиция зерттеп, ішінен жерлеу орнын тапты.
Қорғалуы
Кесене мемлекет қорғауындағы тарихи-мәдени ескерткіш. Ол Ұлытау өңіріндегі Алаша хан кесенесімен бірге көп келушісі бар тарихи орындардың бірі.